Ngày 02/4/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 17-KL/TW về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Đây là văn bản quan trọng, xác định phương hướng lớn nhằm tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Theo Kết luận, công tác lập pháp trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI sẽ tập trung vào việc nghiên cứu, tổng kết và xem xét sửa đổi toàn diện Hiến pháp năm 2013 cho phù hợp với thực tiễn phát triển. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển nhanh và bền vững, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Bên cạnh đó, định hướng lập pháp đặt trọng tâm vào việc thúc đẩy đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xác lập mô hình tăng trưởng mới gắn với cơ cấu lại nền kinh tế; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chủ yếu.
Kết luận cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển toàn diện văn hóa và con người Việt Nam; xây dựng nền giáo dục hiện đại; bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân. Đồng thời, tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu; củng cố quốc phòng, an ninh; mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế.
Để thực hiện các định hướng trên, Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.
Trước hết, công tác xây dựng pháp luật phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng; kịp thời thể chế hóa đầy đủ, chính xác các chủ trương, đường lối, đặc biệt là các nội dung cốt lõi của Nghị quyết Đại hội XIV. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật cần gắn với các đề án chiến lược về cấu trúc và định hướng phát triển pháp luật trong kỷ nguyên mới.
Một yêu cầu quan trọng khác là tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý nhằm khơi thông nguồn lực cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, xây dựng hành lang pháp lý cho các lĩnh vực mới như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo… qua đó tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Kết luận số 17-KL/TW cũng đề ra yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật theo hướng chuyển từ quản lý sang phục vụ và kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Việc xóa bỏ cơ chế “xin - cho", cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh được xác định là giải pháp then chốt nhằm tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, thông thoáng. Đồng thời, cần tăng cường kiểm soát quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, bảo đảm công khai, minh bạch trong quá trình xây dựng pháp luật; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, không để xảy ra tình trạng “lợi ích nhóm" trong hoạch định chính sách.
Công tác lập pháp cũng đòi hỏi phải nâng cao kỷ luật, kỷ cương; phát huy dân chủ, huy động trí tuệ của toàn xã hội. Việc tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong quá trình xây dựng pháp luật, phát huy vai trò của đại biểu Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát, phản biện được đặc biệt chú trọng. Song song đó, cần bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Thực tiễn thi hành pháp luật phải được thường xuyên tổng kết, đánh giá để kịp thời phát hiện, điều chỉnh những quy định không còn phù hợp, tháo gỡ các “điểm nghẽn" cản trở phát triển.
Kết luận cũng nhấn mạnh việc kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật; tăng cường đầu tư nguồn lực, coi đây là đầu tư cho phát triển. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quy trình lập pháp, góp phần hiện đại hóa toàn diện công tác xây dựng pháp luật. Mục tiêu đặt ra là xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2031. Đến năm 2030, hệ thống pháp luật Việt Nam cơ bản hoàn thiện, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển; đến năm 2045, hướng tới hệ thống pháp luật hiện đại, chất lượng cao, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Các đại biểu làm lễ chào cờ tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI. Ảnh: TTXVN
Đối với Trung tâm Lưu trữ lịch sử, việc quán triệt và triển khai các nội dung của Kết luận số 17-KL/TW có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng công tác quản lý, bảo quản và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ; góp phần bảo đảm tính pháp lý, minh bạch trong hoạt động chuyên môn, phục vụ nhu cầu khai thác thông tin của tổ chức, cá nhân./.