Tài liệu lưu trữ là di sản đặc biệt, phản ánh trung thực, khách quan các sự kiện lịch sử, quá trình hình thành và phát triển của mỗi quốc gia, mỗi địa phương. Đối với tỉnh Đồng Nai - vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa và truyền thống cách mạng, tài liệu lưu trữ không chỉ là căn cứ pháp lý phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn là nguồn sử liệu quý giá, góp phần tái hiện toàn diện quá trình hình thành, xây dựng và phát triển của tỉnh qua các thời kỳ lịch sử. Thực hiện Luật Lưu trữ năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025), Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Đồng Nai tiếp tục đẩy mạnh công tác thu thập, bảo quản và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ lịch sử. Kho lưu trữ tài liệu với hệ thống phông phong phú, đa lĩnh vực là nguồn sử liệu quý, phản ánh toàn diện quá trình hình thành và phát triển của tỉnh Đồng Nai qua các thời kỳ.
Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, đặc biệt qua các giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và thời kỳ đổi mới, Đồng Nai đã hình thành khối lượng lớn tài liệu lưu trữ được tạo lập trong hoạt động của các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội trên địa bàn tỉnh. Những tài liệu này phản ánh sinh động quá trình xây dựng bộ máy chính quyền, tổ chức quản lý hành chính, triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; đồng thời ghi nhận những dấu mốc quan trọng trong sự phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh của tỉnh Đồng Nai. Với tính xác thực, toàn vẹn và giá trị pháp lý cao, tài liệu lưu trữ được xem là “ký ức lịch sử" quan trọng của địa phương.
Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Đồng Nai là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Nội vụ có chức năng tham mưu giúp Giám đốc Sở Nội vụ thực hiện nhiệm vụ lưu trữ lịch sử tỉnh; trực tiếp quản lý tài liệu lưu trữ lịch sử của tỉnh; thực hiện các hoạt động dịch vụ công và dịch vụ lưu trữ theo quy định của pháp luật. Việc tổ chức quản lý, bảo quản và khai thác tài liệu tại Trung tâm được thực hiện thống nhất, đúng quy định, góp phần bảo đảm an toàn lâu dài cho tài liệu lưu trữ.
Hiện nay, Trung tâm đang bảo quản hệ thống phông tài liệu lưu trữ lịch sử đa dạng, phản ánh đầy đủ hoạt động quản lý nhà nước và sự phát triển của tỉnh Đồng Nai trên nhiều lĩnh vực. Trong đó có các phông tài liệu của các cơ quan cấp tỉnh như: Ủy ban nhân dân tỉnh, Hội đồng nhân dân tỉnh, Ban Tổ chức chính quyền, Ban Thi đua – Khen thưởng, phản ánh quá trình hình thành, tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương. Các phông tài liệu thuộc lĩnh vực kinh tế – tài chính – công thương như: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Sở Công nghiệp, Sở Xây dựng, Sở Thương mại – Du lịch, Sở Giao thông vận tải, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Đồng Nai, Cục Hải quan, Ty Thuế vụ, Ủy ban Vật giá, Ban Cải tạo công thương nghiệp, Kinh tế Khu Đông Nam Bộ phản ánh quá trình quản lý, điều hành và phát triển kinh tế của tỉnh qua từng giai đoạn lịch sử. Trong lĩnh vực văn hóa – xã hội, các phông tài liệu của Sở Văn hóa – Thông tin, Sở Y tế, Sở Tư pháp, cùng các phông của Ủy ban Bảo vệ và Chăm sóc trẻ em, Ủy ban Dân số – Gia đình và Trẻ em, Ủy ban Dân số – Kế hoạch hóa gia đình phản ánh sự phát triển đời sống xã hội, công tác an sinh và chăm lo con người trên địa bàn tỉnh. Trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn, các phông tài liệu như Sở Nông nghiệp, Sở Lâm nghiệp, Sở Nông – Lâm, Sở Thủy lợi, Sở Lương thực phản ánh quá trình quản lý, phát triển sản xuất nông – lâm nghiệp, thủy lợi và bảo đảm an ninh lương thực của tỉnh Đồng Nai. Bên cạnh đó, kho lưu trữ còn bảo quản các hồ sơ, tài liệu chuyên đề, trong đó có hồ sơ cán bộ đi B, phục vụ công tác nghiên cứu lịch sử, xác minh, tra cứu theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức và cá nhân theo quy định của pháp luật.
Ngoài các phông tài liệu của cơ quan cấp tỉnh, Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Đồng Nai còn bảo quản phông tài liệu của Ủy ban nhân dân các huyện và thành phố trực thuộc tỉnh. Đây là nguồn tài liệu quan trọng, phản ánh trực tiếp hoạt động quản lý, điều hành và quá trình phát triển kinh tế – xã hội ở cơ sở, góp phần hoàn thiện bức tranh tổng thể về lịch sử hình thành và phát triển của tỉnh Đồng Nai.
Thực hiện Luật Lưu trữ năm 2024, Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Đồng Nai chú trọng tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ nhu cầu tra cứu, nghiên cứu của các cơ quan, tổ chức và cá nhân theo đúng quy định. Nguồn tài liệu lưu trữ đã và đang phục vụ hiệu quả công tác biên soạn lịch sử Đảng bộ, lịch sử ngành, lịch sử địa phương, cũng như giải quyết các yêu cầu hành chính, pháp lý, xác minh thông tin lịch sử. Kho tài liệu lưu trữ lịch sử tỉnh Đồng Nai với hệ thống phông tài liệu phong phú, đa lĩnh vực là nguồn sử liệu quý giá, phản ánh toàn diện quá trình hình thành và phát triển của địa phương. Việc thực hiện tốt nhiệm vụ thu thập, bảo quản và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ theo Luật Lưu trữ năm 2024 góp phần quan trọng trong việc gìn giữ ký ức lịch sử và phục vụ sự nghiệp phát triển bền vững của tỉnh Đồng Nai./.
Một số hình ảnh tài liệu đang lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Đồng Nai.
